Bahasa Indonesia

Karya Hawé Setiawan

Kota Kita dalam Kata

Kategori: Karya Hawé Setiawan | Dimuat pada: 16-07-2008 01:39:20 | Tanpa komentar »

Oleh HAWE SETIAWAN

MENGARANG bisa berarti meruang. Kesadaran ruang sang pengarang mungkin terarah ke sesusun denah, ke sepetak ranah, ke sebuah wilayah. Panorama diangkat ke dalam kata, dibentangkan latarnya, ditonjolkan sebagian segi dan garisnya. Lukisan yang muncul mungkin dianggap replika dari tempat yang nyata, atau barangkali menjadi semacam ilham untuk mewujudkan tempat yang belum tercipta.

Ya, tempatnya sendiri bisa nyata bisa juga maya. Ada tempat faktual, ada pula tempat fiktif atau imajiner. Contoh tempat yang nyata adalah Paris yang dilukiskan oleh Victor Hugo dalam buku ketiga roman Si Bongkok dari Notre-Dame. Bagi Hugo, “pemandangan Paris” dari pucuk menara Notre-Dame adalah salah satu “masalah pokok” dalam ceritanya. Ia menggambarkan kota itu secara terperinci, segi demi segi, sudut demi sudut, dengan presisi seorang ahli tata kota. “Memandang Selintas Paris dari Udara,” begitu judul babnya.

Orang Sunda tidak Jatuh dari Sorga

Kategori: Karya Hawé Setiawan | Dimuat pada: 23-06-2008 22:35:18 | Tanpa komentar »

Oleh Hawe Setiawan

Tapi ada yang agak menggelisahkan. Coba Saudara minta orang-orang yang dilanda demam kesundaan itu untuk memaparkan kesundaan secara terperinci, dan kalau bisa, masuk akal. Kayaknya, Saudara bakal kecewa. Sebab, kesundaan yang ramai dipercakapkan itu sepertinya baru dirasakan kehadirannya secara intuitif saja. Tidak mengherankan jika orang-orang yang melontarkan aspirasi politik dengan mengatasnamakan kesundaan, misalnya, tak ubahnya dengan orang-orang yang membangun rumah di atas fondasi yang goyah.

Musuh Dalit

Kategori: Karya Hawé Setiawan | Dimuat pada: 03-03-2008 12:21:48 | Tanpa komentar »

Ku Hawé Setiawan

Nu dalit mah lumrahna gé sobat, lain bet musuh. Puguh nu disebut musuh mah di antarana ngandung harti batur nu henteu dalit jeung urang. Tina henteu dalit biasana mah sok tuluy timbul harengheng, tuluy pagétreng. Brasna mah nya kana mumusuhan téa.

Mun disawang ti lebah dinya, kécap “musuh dalit” tangtu nimbulkeun kahémeng. Mun cek para ahli élmu mantik téa mah, contradictio in terminus meureun. Hiji pangawéruh nu diwangun ku dua katerangan nu patukang tonggong. Cindekna, teu kahontal ku akal, teu karampa ku logika.

Urang Sunda Taya Dikieuna

Kategori: Karya Hawé Setiawan | Dimuat pada: 03-03-2008 12:20:19 | Tanpa komentar »

Ku Hawé Setiawan

Lantaran karancagéan Ajip Rosidi saparakanca, urang Sunda kiwari mibanda Ensiklopedi Sunda. Ieu buku munggaran disalabarkeun di Jakarta, 6 September kamari. Eusina, cara ilharna ensiklopedia, warna-warni pisan. Ti mimiti biografi inohong-inohong Snda, nepi ka katerangan saniskara unak-anik kasundaan. Lain ngan inohong jeung budaya Sunda wungkul deuih nu dipedar téh, tapi ogé inohong jeung budaya Bétawi katut Cirebon. Kandelna gé teu kapalang, matak sawan nu kakara beunta,: 800 kaca. Éta téh cenah, hasil hese cape salila sapuluh taun.

Patukang Tonggong

Kategori: Karya Hawé Setiawan | Dimuat pada: 03-03-2008 12:18:46 | Tanpa komentar »

Ku Hawé Setiawan

Saréréa geus apal dongéngna. Enya, dongéng Sangkuriang jeung Dayang Sumbi téa. Versina gé jigana kaitung réa, boh nu lisan boh nu tinulis. Minangka tatapakan enggoning nafsirkeun deui ieu mitos, asa meujeuhna mun urang ngajenan warisan Utuy Tatang Sontani. Taun 1962 Penerbit Bhratara, Jakarta, medalkeun naskah drama, Sang kuriang, yasana Utuy.

Rusiah nu Alus Milik

Kategori: Karya Hawé Setiawan | Dimuat pada: 03-03-2008 12:17:02 | Tanpa komentar »

Ku Hawé Setiawan

Tadina mah jelema baragajul, manéhna téh. Tukang pulang-paling, miara ungkluk jeung ngadagangkeun madat. Lar sup ka pangbérokan geus jadi kabiasaan. Tapi antukna manéhna tobat, ngajait diri tina jungkrang nu lungkawing, unggah ka punclut gunung nu nyungcung. Ti dinya manéhna bisa ngudal piwuruk ngeunaan bebeneran ka balaréa. Saha atuh nu teu apal ka Malcolm X, pupuhu kaom muslim Afro-Amerika nu kakoncara dina taun 1960-an téa.

Gering ti Baheula

Kategori: Karya Hawé Setiawan | Dimuat pada: 03-03-2008 12:09:27 | Tanpa komentar »

Ku Hawé Setiawan

Taun 1867 medal Dongéng-Dongéng Pieunteungeun yasana R.H. Moehamad Moesa. Dina éta buku pangarangna nyabit-nyabit hirup-hirupna basa Sunda nu digambarkeun lir nu “hudang gering, tapi tacan jagjag pisan”. Bari mukaan éta karangan, Ki Sobat nu keur nalungtik basa katut budaya Sunda ngasongkeun pertanyaan. “Iraha nya, basa Sunda disebut heunteu gering?” omongna laun, kawas ka dirina sorangan.

Melak Saéh di Baksil

Kategori: Karya Hawé Setiawan | Dimuat pada: 22-02-2008 17:18:24 | Tanpa komentar »

ÉTTI R.S. mawa binih tangkal saéh. Meunang ménta ti Téddi Permadi, cenah. Téddi téh kiwari keur muka lahan pabinihan saéh di Garut téh.

Ceuk Étti, tangkal saéh téh pohara pentingna keur urang Sunda mah. Mun melakna jadi, tangkalna baris jangkung ngalekeceng siga waru. Baheula mah kulitna sok dijieun keretas daluang. Sawatara naskah Sunda buhun kapan ditulisna téh dina daluang. Atuh ayeuna gé layang pangajén Hadiah Sastra Rancagé ditulisna dina daluang deuih.

Nu Goréng Patut teu Alus Milik

Kategori: Karya Hawé Setiawan | Dimuat pada: 22-02-2008 03:35:05 | 1 Komentar »

DINA sastra Sunda kungsi aya jalma goréng patut anu kacida populérna. Saeutikna aya tiluan: Karnadi, Madraji jeung Carmad. Karnadi ngalalakon dina Rasiah Nu Goréng Patut yasana Sukria jeung Yuhana, Madraji midang dina “carita pantun modern” Madraji beunang nganggit Sayudi, ari Carmad manggung dina novél Carmad karangan Candrahayat (R.H. Uton Muchtar Syaféi).

Basa Sunda